De
“Sint-Annavallei” is gelegen ten noorden van de dorpskern van de
deelgemeente Jesseren (Borgloon).
Het
gebied beslaat gronden van drie gemeenten: Jesseren, Kerniel en Gors-op-Leeuw.
Het is terug te vinden op de NGI-stafkaart 33/7.8. De percelen en de vallei
situeren zich sinds midden 2002 gedeeltelijk in natuurgebied, en in een
landschappelijk waardevol agrarisch gebied. Op de biologische waarderingskaart
worden de gebieden deels als “biologisch waardevol” deels als
“biologisch zeer waardevol” aangeduid.
De
gebieden liggen, qua reliëf in het heuvelland van vochtig Haspengouw, in het
overgangsgebied van laag naar midden België. De vallei van de Sint-Annabeek
is zacht glooiend. Ze is symmetrisch van vorm en is in haar totaliteit een
paar honderd meters breed. De Sint-Annabeek is een zijtak van de Mombeek.
De
huidige vegetatie op onze percelen bestaat uit volgende te onderscheiden
typen:
§
gesloten
vegetatie van hoge helofyten
hieronder valt ons rietveld;
§
vegetatie
van grote zeggen
deze bestaat op ons perceel vooral uit moeraszegge;
§
dottergrasland
met vooral slanke sleutelbloem, dotterbloem, echte koekoeksbloem, kalejonker
en echte valeriaan. Door ons maaibeheer vanaf 1993 is de aanwezigheid van de
sleutelbloem minstens vervijfvoudigd;
§
natte
ruigten
hieronder vallen moerasspirea en netelruigten,
§
opgaande
wilgenstruwelen,
§
jonge
eiken- en essenbossen
op de beide
aangeplante gebieden,
§
hoogstamboomgaard.
De
voorkomende vogelsoorten zijn vrij algemeen, wat eveneens geldt voor de
zoogdieren. Interessant is evenwel de aanwezigheid van steenmarter, eikelmuis
en eekhoorn. Ook werd, na lange jaren afwezigheid, de terugkeer van de das
vastgesteld.
Amfibieën
zijn goed vertegenwoordigd in het gebied. Het voorkomen van de hazelworm werd
recent opgemerkt.
Belangrijk is ook de grote aanwezigheid van de wijngaardslak. Wat insecten betreft, is er tot heden nog niet veel bekend.
Beheer
In
ons beheersplan streven we naar het versterken van de verbindingsfunctie van
het gebied. In een sterk voor de landbouwproductie ingericht gebied speelt een
lineair element een zeer belangrijke functie.
We
willen de klemtoon leggen op aan de vallei gebonden, natte natuurwaarden,
levensgemeenschappen stimuleren die gebonden zijn aan structuurrijke en
bloemrijke natte graslanden, opgaand valleibos, alsook aan hun
overganglevensgemeenschappen, struweelrijk grasland en hoogstamboomgaarden.
Met de uitbouw van het reservaat werd begonnen in de loop van 1992, onder impuls van Eddy Roggen uit Zepperen en werkzaam bij het Regionaal Landschap Herk en Mombeek. Al snel werd er een enthousiaste groep van vrijwilligers gevonden die het beheer op zich wilde nemen.
Als start werd er 5 ha 43 a en 20 ca in erfpacht genomen van de stad Borgloon, maar dankzij ondoorgrondelijke administratieve en politieke wegenwerken en omleidingen werd dit dossier pas in de loop van 1997 ondertekend.
De eerste aankopen gebeurden in 1994. Vooral Peter Heedfeld en Henry Delvaux hielden zich hiermee bezig. Op 1 maart 1994 werden twee akten afgesloten bij notaris Jageneau te Diepenbeek.
Het eerste perceel betrof een stuk van 33 a en 65 ca gelegen te Jesseren, rechts van de weg komende van Kerniel. Dit perceel was eigendom van Joseph Bollen uit Jesseren en werd vooral gekocht als ruilobject voor de komende ruilverkaveling.
Van de familie Vranken, afkomstig uit Jesseren, werden twee percelen gekocht via Henry Delvaux. Het betrof een perceel in de Sint-Anna-Vallei van 44 a 90 ca en een klein perceeltje richting Zammelen, achter het oude stort van Jesseren, ter grootte van 4 a en 40 ca. Eveneens op deze dag werd de blauwe weide gekocht van Alphonse Groven uit Kerniel. Deze hoogstamweide bestond uit 6 perceelnummers met een totale oppervlakte van 56 a en 32 ca.
Op 29 april 1994 werd de volgende akte afgesloten voor een perceel gelegen in de vallei van klooster Colen. Het stuk had een oppervlakte van 65 a en 35 ca en was voorheen eigendom van Dhr. Marguilier uit Tongeren.
Zo werd een zeer vruchtbaar jaar 1994 afgesloten met de aankoop van maar liefst 2 ha, 4 a en 62 ca. In de loop van 1995 werd het dossier van de spoorwegzate afgerond met de NMBS en de provincie. Aldus verkregen we, vanaf Jesseren tot de Groenstraat in Kerniel, 4 ha, 74 a en 11 ca in huur.
Op 1 augustus 1995 werd de akte afgesloten voor een perceeltje naast het fietspad ter hoogte van klooster Colen, eigendom van de familie Vreven uit Borgloon, ter grootte van 7 a en 54 ca.
Dan bleef het enkele jaren rustig tot in 1998. Dankzij de steun van het OCMW van Borgloon en na onderhandelingen met de ruilverkaveling konden we 3 percelen aankopen in de Sint-Anna-Vallei. Het eerste stuk, 47 a en 45 ca, was eigendom van het OCMW, terwijl het eraan grenzende perceel van dezelfde grootte, eigendom was van Mevr. Goffin Maria uit Kerniel. Het derde stuk, kleiner van omvang, met 6 a en 45 ca was van Mevr. Coenegracht Maria uit Riemst, maar afkomstig uit Kerniel.
Tot nu toe is het op het aankoopfront opnieuw rustig, mede als gevolg van het voorkooprecht van de ruilverkaveling. Toch hebben we nu in totaal al een aanzienlijke oppervlakte in beheer, namelijk 13 ha, 30 a en 52 ca.
Zo werden we rijk aan natuur en natuurwaarden.
Intussen beschikken we over twee weilanden die we laten begrazen. Het eerste perceel is in ons bezit als ruilobject voor de ruilverkaveling Jesseren. Sinds 1996 wordt dit perceel eerst gehooid en later door enkele koeien, van landbouwer Coemans uit Jesseren, begraasd.
Het andere perceel is onze hoogstamweide of Blauwe Weide. De eerste jaren kwamen telkens de weerwerkers van het Regionaal Landschap deze weide maaien en afvoeren. Een jaar werd dit ook gedaan door de familie Rappé. Dit werk was echter redelijk arbeidsintensief door de aanwezigheid van de hoogstambomen. In 1999 werd dan ook besloten het perceel te laten begrazen.
Na het plaatsen van een nieuwe omheining en bescherming rond de nieuw aangeplante hoogstambomen, kon landbouwer De Clerq van Kerniel er een drietal koeien in loslaten.
Tot nu toe gaat de samenwerking met deze twee landbouwers uitstekend.
info :
Nico Dieu